VI Festiwal Kultur Górskich: Łemków, Rusnaków i Górali
SZCZAWNICA/JAWORKI: Już po raz szósty pod Homolami w Jaworkach odbył się Festiwal Kultur Górskich: Łemków, Rusnaków i Górali zorganizowany przez Stowarzyszenie na rzecz Rozwoju i Promocji Jaworek. Imprezie patronował portal Podhale24.pl.
Licznych gości, turystów i wczasowiczów, powitał na początku imprezy prezes stowarzyszenia Jerzy Pal. Zachęcał do oglądania występów zespołów folklorystycznych z terenu Pienin i Gorlic oraz kosztowania lokalnych potraw i wypieków przygotowanych przez gaździny ze Stowarzyszenia.
Impreza rozpoczęła się od zapalenia watry przez przedstawiciela nielicznej już społeczności Rusnaków w Jaworakch Filipa Ikoniaka i członków stowarzyszenia. Potem na scenie amfiteatru królował śpiew i taniec w wykonaniu: Zespołu Pieśni i Tańca „Juhasy”, Góralskiego Chóru „Jaworczanie”, Dziecięcego Zespołu z Ruskiej Bursy w Gorlicach „Teroczki”, Zespołu Pieśni i Tańca „Pieniny” z Krościenka oraz Zespołu im. Jana Malinowskiego.
Twórcy ludowi z Lokalnej Organizacji Turystycznej „Beskid Zielony”, łyżkarz Stefan Romanyk i gonciarz Piotr Wiencko, pokazywali, jak dawniej wyrabiało się drewniane łyżki i gonty.
Łemkowie i górale pienińscy przez wiele wieków żyli po sąsiedzku. Mimo różnic kulturowych i wyznania pomagali sobie nawzajem i dzielili się doświadczeniami. A cztery wsie łemkowskie w paśmie Małych Pienin: Czarna Woda, Biała Woda, Jaworki i Szlachtowa, określane były spichlerzem Pienin. Słynny etnograf Roman Reinfuss nazwał mieszkańców tych wsi Rusinami Szlachtowskimi, bowiem trudno było ich zaliczyć do ogółu Łemków w Polsce. Stanowili najdalej na wschód wysuniętą grupę etniczną Rusnaków przybyłych w XIII w. z Bałkanów.
Barwnie, w dwóch językach, łemkowskim i góralskim, o historii, kulturze, zwyczajach i obyczajach Rusinów Szlachtowskich opowiadali Filip Ikoniak i szczawnicki poeta, przewodnik górski Andrzej Dziedzina-Wiwer. Zachęcali także do zakupienia pierwszego numeru kwartalnika „Region Polski. Pieniny” zawierającego liczne artykuły o regionie i jego atrakcjach. Głównym tematem tego pięknie wydanego magazynu jest spływ przełomem Dunajca, a kolejny numer, zaplanowany na wrzesień, poświęcony będzie pasterstwu, którym zajmowali się niegdysiejsi gospodarze Jaworek wysiedleni w 1947 r. na Ziemie Odzyskane podczas słynnej akcji „Wisła”.
Festiwal sfinansowany został ze środków Programu Operacyjnego Funduszu Inicjatyw Obywatelskich.
Tekst i zdjęcia: Stanisław Zachwieja