Rezolucja i wystawa na rozpoczęcie obchodów

- Ta rezolucja to także zobowiązanie dla samorządu powiatowego do pewnych działań związanych z dziedzictwem, które od pokoleń pielęgnują bacowie i juhasi. Kolejny raz potwierdzamy, że te sprawy są dla nas ważne. Także dla mnie, gdyż moi przodkowie wypasali na Kopieńcu. Zagrożeniem jest patrzenie na pasterstwo przez pryzmat efektów ekonomicznych. Nie wyobrażamy sobie jednak Podhala bez kultury pasterskiej, bez owiec i bez oscypka. Zapraszam w ciągu tego roku do takich działań, które pokażą, że bacowie i juhasi są dla nas ważni - powiedział starosta tatrzański Andrzej Skupień prosząc o przyjęcie rezolucji. Rezolucja została przyjęta jednogłośnie.

Kolejnym akcentem "Roku Pasterstwa" było otwarcie wystawy fotografii prezentującej pasterstwo w Tatrach i na Podhalu, a w szczególności ludzi, miejsca, zwyczaje i wydarzenia z nim związane dokumentowane na przestrzeni ostatnich 20 lat. Wystawę można oglądać w holu Starostwa w Zakopanem (obok wejścia do sekretariatu) w godzinach pracy urzędu.


"Pasterstwo jest krajobrazem gór"

Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych ogłosiło rok 2026 Międzynarodowym Rokiem Pastwisk i Pasterzy (International Year of Rangelands and Pastoralists - IYRP). Stanowi on wyjątkową okazję do podniesienia świadomości na temat znaczenia pastwisk i pasterzy, a także do apelu o zapewnienie pasterzom dostępu do ziemi i zasobów naturalnych na całym świecie. Rok ma również na celu wspieranie dialogu i współpracy na rzecz poprawy warunków życia pasterzy i zrównoważonego zarządzania pastwiskami. Podkreśla także rolę pasterstwa w ochronie różnorodności biologicznej, produkcji żywności i utrzymaniu tradycji.

Pasterstwo w Tatrach, podobnie jak i w innych rejonach Karpat, związane jest z tradycją wołoską. Pasterze dotarli w Tatry już w XV wieku. Przed drugą wojną światową wypasano w Tatrach kilka tysięcy owiec, natomiast tuż po wojnie już ponad 20 tysięcy. Po utworzeniu Tatrzańskiego Parku Narodowego wypas w górach ograniczano, a w końcu zlikwidowano zupełnie. W 1981 roku zezwolono na tak zwany wypas kulturowy, który jest prowadzony do dziś. Obecnie w Tatrach gospodaruje sześciu baców - w dolinach: Chochołowskiej, Lejowej, Kościeliskiej, a także w rejonie Kuźnic, na Rusinowej Polanie, w rejonie Kopieńca i Palenicy Pańszczykowej. Wypasają oni ok. 1300 owiec. Na całym Podhalu jest ich kilkadziesiąt tysięcy.

Kiedyś owce zapewniały surowce i wyżywienie. Dziś wyroby z mleka owczego, a w szczególności oscypki, znane są w całej Polsce i na świecie, stanowiąc jedną z wizytówek Podhala. Pasterstwo to jednak nie tylko pyszne sery, ale także bogata kultura obejmująca zwyczaje, obrzędy, gwarę i muzykę.

Źródło: Powiat Tatrzański, oprac. r/