100 lat Boru na Czerwonem

Na stoiska edukacyjno-informacyjne zapraszają eksperci z zakresu wiedzy przyrodniczo-leśnej, ochrony przyrody i bezpieczeństwa na terenach leśnych i górskich. Nowotarscy leśnicy i przyjaciele nowotarskiego Boru przygotowali wiele atrakcji.

Na gości jubileuszu Boru na Czerwonem czekać będą pracownicy czterech parków narodowych: tatrzańskiego, pienińskiego, gorczańskiego, babiogórskiego, dwóch nadleśnictw Lasów Państwowych (Nowy Targ i Krościenko).

Pracownicy i funkcjonariusze GOPR, Straży Pożarnej, Policji, Wojskowego Centrum Rekrutacji, Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, Miasta Nowy Targ i innych przygotowują specjalne prezentacje, punkty informacyjne, konkursy, gry, zabawy. W przyjaznej atmosferze i w ciekawy sposób będzie można poznać walory przyrodnicze torfowiska wysokiego Kotliny Orawsko-Nowotarskiej.

Przy rezerwacie powstanie urodzinowa scena, punkty konkursów, gier i zabaw. Będzie można zobaczyć ciekawą wystawę fotografii i prezentację obrazującą prace i działania realizowane w rezerwacie w ostatnim stuleciu. Miłośników przyrodniczych filmów dokumentalnych zapewne zainteresują filmy o rezerwacie Bór na Czerwonem, a czytelników, monografia rezerwatu przygotowana przez Fundację Przyroda i Człowiek.

Rezerwat Bór na Czerwonem powiększony

Bór na Czerwonem w Nowym Targu jest jednym z najstarszych rezerwatów przyrody w Polsce. Został powołany w 1925 roku i w chwili powołania miał powierzchnię 5 ha. W ostatnich dniach nadeszła wspaniała wiadomość urodzinowa. Od dnia 3 września 2025 r. rezerwat obejmuje obszar 194,59 ha. Na wniosek Nadleśnictwa Nowy Targ jego powierzchnia została zwiększona aż o 79,93 ha. To wspaniały prezent na 100-lecie utworzenia rezerwatu.
Jego istnienie zawdzięczamy dwóm wybitnym profesorom, którzy zawalczyli o powstanie rezerwatu dla celów naukowo-doświadczalnych. Były to wielkie osobowości, ludzie ogromnej wiedzy i wszechstronnego wykształcenia; elita pierwszych lat po odzyskaniu przez Polskę niepodległości - prof. Władysław Szafer (zm. 1970 r. w Krakowie) i Edward Feliks Lubicz-Niezabitowski, honorowy obywatel Nowego Targu (1921), lekarz, naukowiec, profesor nowotarskiego gimnazjum, wykładowca UJ, rektor Uniwersytetu Poznańskiego (zm. w 1946 r. w Poznaniu i tam spoczywa).

Profesor Wł. Szafer, twórca i organizator ruchu ochrony przyrody w Polsce, delegat i przewodniczący Państwowej Rady Ochrony Przyrody wielokrotnie przyjeżdżał do Nowego Targu i przekonywał o konieczności "Utworzenia rezerwatu ochrony dla celów naukowych" (Arch. Nar. W Krakowie, 1925). Był tak zaangażowany, że 15 września 1925 r. osobiście wbijał paliki wyznaczające teren przyszłego rezerwatu.

Pomysł utworzenia rezerwatu "na Czerwonem" po raz pierwszy wysunął Edward Lubicz-Niezabitowski, późniejszy profesor i rektor Uniwersytetu Poznańskiego. Już w 1922 roku w czasopiśmie "Chrońmy Przyrodę Ojczystą" postulował utworzenie na Podhalu czterech rezerwatów torfowych. Jeden z nich miał obejmować środkową część torfowiska na Czerwonem (Niezabitowski, 1922).

- Bór na Czerwonem to żywe dziedzictwo polskiej przyrody - mówi Krzysztof Przybyła, od roku Nadleśniczy Nadleśnictwa Nowy Targ, a wcześniej leśniczy leśnictwa Bór.

- Pomimo wielu sprzeciwów, krytyki i trudności prof. Szafer nie odpuścił starań i inicjatywy doktora Niezabitowskiego w sprawie powołania rezerwatu. Kilkanaście razy przyjeżdżał do Nowego Targu (co w tamtych czasach nie było sprawą prostą), przekonywał, argumentował, szukał sprzymierzeńców dla sprawy - mówi Krzysztof Przybyła, który w ostatnich latach dużo czasu spędził na poszukiwaniu i analizie dokumentów archiwalnych dotyczących okresu powoływania "Boru na Czerwonem". Ta pasjonująca podróż w czasie zaprowadziła go do wielu ważnych informacji, w tym uchwały Rady Miasta Nowy Targ z 13 października 1925 roku, którą można uznać za powołanie tego rezerwatu przez miejskich rajców (Rada Miejska Nowego Targu udzieliła Państwowej Komisji Ochrony Przyrody prawa do bezpłatnego używania części torfowiska na Czerwonem na ok. 5 ha obszaru na okres 50 lat do celów naukowo-doświadczalnych).

Materiały prasowe, oprac. r/