Zakopiańscy radni ponad podziałami. Jednogłośna rezolucja w obronie lokalnej ochrony zabytków

W czwartek 27 listopada 2025 r. na sesji Rady Miasta Zakopane wydarzyło się coś, co w lokalnej polityce nie zdarza się często - radni, bez względu na przynależność czy sympatie polityczne, przyjęli rezolucję w sprawie ochrony zabytków jednogłośnie.

Wszyscy obecni radni - 16 osób - zagłosowali "za".

To reakcja na decyzję Wojewody Małopolskiego Krzysztofa Klęczara, który wypowiedział porozumienie dotyczące prowadzenia przez Zakopane części spraw z zakresu ochrony zabytków. Decyzja ta oznacza odebranie gminie kluczowych kompetencji, które przez lata pozwalały skutecznie dbać o lokalną architekturę i reagować na niezgodne z prawem działania niemal natychmiast.

Burmistrz: "Utrata kontroli oznacza zalew deweloperki"

Burmistrz Zakopanego, Łukasz Filipowicz, podkreśla, że decyzja wojewody zapadła bez jasnego, szczegółowego uzasadnienia. - Pan wojewoda wypowiedział porozumienie. Nie ma tak naprawdę dokładnego uzasadnienia do tego wypowiedzenia, więc ja jestem w stałym kontakcie z wojewodą. Mamy się w tym temacie spotkać, przedyskutować - mówi.

Włodarz miasta nie ukrywa obaw. Stopniowe ograniczanie kompetencji Miejskiego Konserwatora Zabytków może całkowicie zmienić sposób zarządzania przestrzenią i ochroną zakopiańskiej architektury.

Filipowicz podkreśla, że w sytuacji, gdy Zakopane od lat boryka się z presją inwestycyjną i chaotyczną zabudową, odebranie samorządowi narzędzi nadzoru jest wyjątkowo ryzykowne.

- Wszyscy są pełni obaw, że utrata kompetencji naszego gminnego konserwatora zabytków spowoduje zalew deweloperki, a presja inwestycyjna na Zakopane jest ogromna.

Codzienne decyzje przeniesione do Krakowa? "To uderzy w mieszkańców"

Obecnie, kiedy konserwator znajduje się w Zakopanem, mieszkańcy mają szybki i bezpośredni dostęp do porad, konsultacji i interwencji. Zdaniem burmistrza, po zmianach każda sprawa - nawet drobna - będzie wymagała wizyty lub pisma do Krakowa albo Nowego Targu.

Filipowicz argumentuje: - Każde uzgodnienie, każdą drobną sprawę będą musieli załatwiać w Krakowie tudzież w Nowym Targu, nie tutaj na miejscu. Nasz konserwator jest na miejscu, jest mu zdecydowanie łatwiej, jeżeli jest jakaś interwencja, jeżeli jest jakieś zgłoszenie - może podjechać, zobaczyć, co dzieje się w terenie w ciągu kilku minut.

To oznacza, że czas reakcji na sytuacje kryzysowe - np. nielegalne rozbiórki czy naruszenia zabytkowych elementów budynków - wydłuży się z minut do godzin, a nawet dni.

Brak dialogu i brak argumentów. Samorząd oczekuje wyjaśnień

Zakopane czeka na rozmowę i wyjaśnienia ze strony wojewody. Burmistrz zapewnia, że prowadzi stałe kontakty z administracją rządową, zarówno wojewódzką, jak i ministerialną.

- Rozmawialiśmy na ten temat również z Generalnym Konserwatorem Ochrony Zabytków. Trzymamy rękę na pulsie - uspokaja Filipowicz.

Samorząd liczy, że istnieje możliwość wycofania wypowiedzenia porozumienia albo podpisania nowego, które zagwarantuje zachowanie przynajmniej części kompetencji na poziomie lokalnym.

Dlaczego to takie ważne? Zakopane zagrożone urbanistycznym chaosem

Od lat w Zakopanem trwa dyskusja o zachowaniu unikalnego charakteru miasta i ograniczeniu dominacji wielkich inwestycji apartamentowych. Miejscowy konserwator zabytków - działający na miejscu - był jednym z ostatnich narzędzi, które pozwalały w pewnym stopniu kontrolować procesy urbanistyczne.

Rezolucja podkreśla, że dotychczasowa współpraca przynosiła dobre efekty:
- szybkie prowadzenie postępowań,
- skuteczną ochronę zabytkowej zabudowy,
- uwzględnianie specyfiki lokalnej architektury,
- możliwość natychmiastowych interwencji.

Jeśli sprawy te przejmie urząd wojewódzki, odległy o kilkadziesiąt kilometrów, samorząd straci realny wpływ na decyzje kształtujące przestrzeń miasta.

Samorząd apeluje o dialog i rozwiązania korzystne dla mieszkańców

Rada Miasta Zakopane deklaruje gotowość do rozmów i dalszej współpracy. Podkreśla również, że ochrona zabytków nie jest jedynie formalnością, lecz realnym, codziennym wyzwaniem.

W rezolucji znajduje się jasny apel:
- o ponowne rozpatrzenie decyzji wojewody,
- o przeanalizowanie możliwości wycofania wypowiedzenia,
- o zawarcie nowego porozumienia z miastem,
- o utrzymanie efektywnej współpracy w zakresie ochrony dziedzictwa.

Dla Zakopanego to sprawa fundamentalna - chodzi o zachowanie kulturowej tożsamości regionu, ochronę architektury, ale też komfort mieszkańców i przejrzystość procesów administracyjnych.

Treść rezolucji:
REZOLUCJA NR 1/2025
RADY MIASTA ZAKOPANE
z dnia 27 listopada 2025 r.
w sprawie: wypowiedzenia Porozumienia w sprawie powierzenia prowadzenia niektórych spraw z zakresu właściwości Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Na postawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U.2025.1153.) oraz § 14 ust 2 w związku § 31 ust.1 Statutu Miasta Zakopane (tekst jednolity, Dz.U. Województwa Małopolskiego z 2019 roku, poz.10027), Rada Miasta Zakopane podejmuje
następującą Rezolucję:
§ 1.
Wobec wypowiedzenia przez Wojewodę Małopolskiego Porozumienia w sprawie powierzenia prowadzenia niektórych spraw z zakresu właściwości Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, Rada Miasta Zakopane wyraża sprzeciw oraz zwraca się z apelem do
Wojewody Małopolskiego Pana Krzysztofa Klęczara i Prezesa Rady Ministrów Pana Donalda Tuska o ponowne rozpatrzenie decyzji dotyczącej wypowiedzenie powyższego porozumienia. Rada postuluje o przeanalizowanie możliwości wycofania wypowiedzenia lub zawarcia nowego z Miastem Zakopane.
§ 2.
Rada Miasta Zakopane uznaje, że dotychczasowe wykonywanie zadań z zakresu ochrony zabytków przez Miasto Zakopane służyło skutecznej ochronie dziedzictwa kulturowego Miasta oraz zapewniało sprawne i rzetelne prowadzenie postępowań administracyjnych, z uwzględnieniem specyfiki lokalnej architektury i dziedzictwa kulturowego naszego Miasta.
§ 3.
Rada Miasta Zakopane wskazuje, iż wypowiedzenie porozumienia może doprowadzić do: ograniczenia samodzielności samorządu w zakresie ochrony lokalnego dziedzictwa kulturowego, wydłużenia postępowań administracyjnych, osłabienia skuteczności ochrony zabytków na terenie Miasta Zakopane.
§ 4.
Rada Miasta Zakopane apeluje do Wojewody Małopolskiego o ponowne przeanalizowanie decyzji oraz podjęcie dialogu z władzami Miasta Zakopane w celu wypracowania rozwiązania, które zapewni dalszą, efektywną współpracę w zakresie ochrony zabytków.
§ 5.
Rada Miasta Zakopane deklaruje wolę kontynuowania wykonywania zadań przez Miasto Zakopane z zakresu ochrony zabytków oraz gotowość do zawarcia nowego porozumienia lub aneksu do dotychczasowego porozumienia.
§ 6.
Rezolucję przekazuje się Burmistrzowi Miasta Zakopane, Wojewodzie Małopolskiemu, Prezesowi Rady Ministrów, Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Małopolskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków.

em/s