Środa, 28 września
Imieniny: Luby, Wacława, Salomona
Nowy Targ
Clouds
10°
Wiatr: 7.632 km/h Wilgotność: 74 %
Clouds
Wiatr: 10.008 km/h Wilgotność: 96 %
Clouds
12°
Wiatr: 7.956 km/h Wilgotność: 74 %
Clouds
11°
Wiatr: 9.36 km/h Wilgotność: 76 %
Clouds
13°
Wiatr: 13.716 km/h Wilgotność: 74 %
Clouds
10°
Wiatr: 4.824 km/h Wilgotność: 74 %
Jakość powietrza
36 %
Nowy Targ
16 %
Zakopane
26 %
Rabka-Zdrój
Nowy Targ
Bardzo dobra
PM 10: 18 | 36 %
Zakopane
Bardzo dobra
PM 10: 8 | 16 %
Rabka-Zdrój
Bardzo dobra
PM 10: 13 | 26 %
Koronawirus
10
Zakażonych
0
Zgonów
Powiat
Nowotarski
Powiat
Tatrzański
Zakażonych
6
4
Zgonów
0
0
Na kwarantannie
0
0
Wykonanych testów
28
27
26.08.2022, 18:05 | czytano: 3651

"Otwórz oczy, patrz": Albina Stołowska, bohaterka spod Turbacza (film)

„Ile Orłów sprzedano zbyt tanio? Ile Orłów sprzedano zbyt drogo” – to refren pieśni pt. „Orzeł Biały”. Utwór smutny i jakże przejmujący, poświęcony jest jednemu z młodych powstańców Warszawy - Wojtusiowi Zalewskiemu ps. Orzeł Biały.

zdj. z arch. Małgorzaty Morajko
Jak Polska długa i szeroka takich Orłów Białych były tysiące.

W schronisku pod Turbaczem pracowały takie właśnie „Orły”, a w zasadzie „Orlice”. Szaleńczo odważne, pełne poświęcenia i ideałów. Mowa tu o Anieli Batkiewicz, jej córce Michalinie Batkiewicz-Szczygieł oraz Albinie Stołowskiej z domu Białoń. Dla tych kobiet dla przysięga wojskowa była najważniejsza i to do samego końca.

Nie wszyscy wiedzą, że budynek schroniska pod Turbaczem jest już trzecim z kolei. Pierwsze schronisko wybudowane zostało na Polanie Wisielakówka, ale niestety spłonęło w latach 30 XX wieku. Po nim, staraniem Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego Oddział w Nowym Targu powstało drugie, które zbudowano w miejscu obecnego. Budowlą tą nie nacieszono się zbyt długo. Nie ukończone do końca, zostało spalone przez partyzantów OP AK „Wilk” w listopadzie 1943 roku, gdyż stało się wygodnym punktem wypoczynku i obserwacji dla niemieckiej żandarmerii. Po nim, już po wojnie powstało obecne. Do dnia dzisiejszego, uważny wędrowiec jest w stanie zauważyć w bryle nowego schroniska kształt dawnego obiektu, gdyż stare mury zostały wykorzystane przy budowie obecnego schroniska.

W obszernym hallu schroniska, na prawo od wejścia wisi tablica poświęcona Albinie Stołowskiej z domu Białoń, która kilkaset metrów od schroniska zakończyła swoje młode, 19-letnie życie. Patrzyłem przez kilkanaście minut na wchodzących i wychodzących turystów. Nikt się przed tablicą nie zatrzymał, nikt nie przeczytał tych kilkunastu słów. Tymczasem ze zdjęcia patrzy na nas młoda, uśmiechnięta góralka. Kim była i cóż takiego zrobiła, że jej uśmiechniętą twarz do dnia dzisiejszego można zobaczyć na Turbaczu?


Od samego początku konspiracji na Turbaczu, Albina Stołowska – pracownica schroniska zaangażowana była w działalność ruchu oporu. Pierwszą przysięgę złożyła w wieku 15 lat w „Organizacji Orła Białego” a po jej podporządkowaniu się Służbie Zwycięstwu Polski , została żołnierzem ZWZ -AK. Wraz z konspiracyjnymi doświadczeniami szybko posiadła również ogromną wiedzę na temat ludzi z podziemia i liczne kontakty.

Kiedy 17 lipca 1943 roku patrzyła w twarz gestapowca Josefa Königa z zakopiańskiego Gestapo, być może tliła się w jej głowie nadzieją,że może jeszcze raz się uda, bo przecież tyle razy wcześniej się udawało... Przecież całe życie było jeszcze przed nią, a całkiem niedawno dowiedziała się że będzie mamą.

Niestety, był to ostatni dzień jej życia. Jak wspominali świadkowie przesłuchania, które odbyło się w budynku mieszkalnym gospodarstwa wzorowego na Hali Długiej, dzielna dziewczyna nie wydała nikogo, a swoją postawą mogłaby wielu z nas zawstydzić.

Po krótkim przesłuchaniu, została wyprowadzona na zewnątrz i zabita strzałem w głowę.


Kiedy w upalne lipcowe przedpołudnie zgasło kolejne młode życie a z oddali dochodziły głuche pomruki zbliżającej się burzy. Pod ścianą szałasu po żandarmach i gestapowcach pozostało ponad 20 butelek po bimbrze, którzy w ten sposób uczcili swoje zwycięstwo nad „bandytami”.

Pomimo niemieckiego zakazu ciało Albinki zostało zwiezione z gór do Kowańca. Ubrana w suknię ślubną spoczęła na nowotarskim cmentarzu. Nie udało się spleść jej dłoni z różańcem w tradycyjny sposób, gdyż po „rozmowie” z Königiem miała zmiażdżona palce...


Otwórz oczy, patrz zdjęcia w tekście pochodzą ze zbiorów Małgorzaty Morajko
Reklama
reklama
reklama
reklama
reklama
reklama
reklama
Zobacz także
komentarze
Romek18:26, 29 sierpnia 2022
Interesująca i pouczająca opowieść o Cichej Bohaterce ! Wieczna Chwała
Kinga08:52, 29 sierpnia 2022
Chwała bohaterom ...pamięć jest w nas ...
Sąsiadka10:36, 27 sierpnia 2022
Cześć i Chwała Bohaterom
Wicher10:07, 27 sierpnia 2022
Cześć i Chwała Bohaterce Albince !
Maria20:27, 26 sierpnia 2022
Chwała bohaterom
dodaj komentarz

Komentarze są prywatnymi opiniami czytelników portalu. Podhale24.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy. Podhale24.pl zastrzega sobie prawo do nie publikowania komentarzy, w szczególności zawierających wulgaryzmy, wzywających do zachowań niezgodnych z prawem, obrażających osoby publiczne i prywatne, obrażających inne narodowości, rasy, religie itd. Usuwane mogą być również komentarze nie dotyczące danego tematu, bezpośrednio atakujące interlokutorów, zawierające reklamy lub linki do innych stron www, zawierające dane osobowe, teleadresowe i adresy e-mail oraz zawierające uwagi skierowane do redakcji podhale24.pl (dziękujemy za Państwa opinie i uwagi, ale oczekujemy na nie pod adresem redakcja@podhale24.pl).

reklama
reklama
Pod naszym patronatem
Zobacz wersję mobilną podhale24.pl
Skontaktuj się z nami
Adres korespondencyjny Podhale24.pl
ul. Krzywa 9
34-400 Nowy Targ
Obserwuj nas